Rehber

Kaçış merdiveni ve son çıkış

Merdiven, katları birbirine bağlamanın yanında yangın sırasında korunmuş bir tahliye yolu sağlamalıdır.

Yangın Önlem · 8 Eylül 2026

Servis merdiveni ile kaçış merdiveni

Günlük kullanılan bir merdivenin adı, yangında kaçış için uygun olduğunu kanıtlamaz. Merdivene erişim, duman ve alevden korunma, yapım malzemesi, net ölçüler ve dışarıya çıkış düzeni birlikte incelenir. Açık merdiven için sınırlı istisnalar vardır; bu istisnalar bütün katlara hizmet veren sıradan merdiveni otomatik olarak uygun hale getirmez.

Ölçü neden net alınır?

Genişlikte gerçekten yürünebilen açıklık esas alınır. Basamak, rıht, baş mesafesi ve sahanlık birbirinden bağımsız kontrol konularıdır. Bir basamak kolu çok uzunsa yalnız toplam merdiven sayısına bakmak yorgunluk ve düşme riskini ortaya çıkarmaz. Formda sorulmayan ölçüler, sahada kontrol edilmeye devam eder.

Zeminde biten yol

Merdiven zemin katta bina içine iniyorsa tahliye henüz tamamlanmamış olabilir. Dış açık alana kadar olan bağlantı görünür, engelsiz ve güvenli olmalıdır. Yeni binada M.41/2’nin çok kata hizmet veren merdiven için tanımladığı 10 m Springsiz ve 15 m Springli son bağlantı, üst kattaki kaçış mesafesinin yerine kullanılmaz.

Dairesel ve dengelenmiş merdiven

Az yer kaplaması yeterlilik ölçütü değildir. Dairesel merdivenin kullanıcı sayısı, kendi yüksekliği ve kullanım türü kısıtları bulunur. Yeni ve mevcut bina ölçüleri farklıdır. Hastane, bakım ve eğitim gibi hareket kabiliyeti açısından özel kullanıcıları bulunan yapılarda özel sınırlamalar ayrıca okunur.

Bakım sırasında değişen koşullar

Sahanlığa stok koymak, kapıyı açık sabitlemek veya merdivenin son çıkışını kilitlemek projedeki uygun düzeni bozabilir. Saha incelemesinde normal işletme halini görmek gerekir. Boşaltılmış bir merdivenin fotoğrafı, her zaman açık tutulduğunu tek başına ispatlamaz.

İlgili sınırlar ve kontrol ölçüleri

Kaçış merdiveni — yeni bina

M.33, M.41–43

Genel asgari net genişlik 80 cm; 50–500 kişi için 100 cm, 501–2.000 kişi için 150 cm, >2.000 kişi için 200 cm. Yüksek binada en az 120 cm. Birim genişlik/kapasite hesabı daha büyük değer gerektirebilir.

İki sahanlık arasında en az 4, en çok 17 basamak. Sahanlıklar arası kot farkı en çok 300 cm. Sahanlık eni ve boyu merdiven genişliğinden az olamaz.

Rıht en çok 175 mm, basamak derinliği en az 250 mm, baş mesafesi en az 210 cm.

Dairesel merdiven: yanmaz, net en az 100 cm, en çok 25 kullanıcı, kendi yüksekliği en çok 9,50 m; baş mesafesi en az 250 cm. Dairesel ölçüm yeri ve kullanım kısıtları ayrıca kontrol edilir.

Bina yüksekliği >15,50 m veya kat kullanıcı yükü >100 ise dengelenmiş kaçış merdivenine izin verilmez.

Kaçış merdiveni — mevcut bina

M.148, M.152–154

Genel asgari genişlik 60 cm; kullanıcı yükü >60 ise 70 cm. Dairesel merdivende 70 cm; kullanıcı yükü >60 ise 80 cm. Kapasite ve özel kullanım kuralları daha büyük genişlik gerektirebilir.

Düz merdiven rıhtı en çok 180 mm, derinliği en az 200 mm, baş mesafesi en az 210 cm. Sahanlık eni/boyu merdiven genişliğinden az olamaz. Yeni binanın 4–17 basamak aralığı otomatik aktarılmaz.

Dairesel merdiven kullanıcı yükü en çok 100; konutta kendi yüksekliği en çok 51,50 m, diğer yapılarda en çok 30,50 m. M.154 ölçüm ve kullanım sınıfı kısıtları ayrıca doğrulanır.